Sách giáo khoa Vật lí 12

Giải Bài 4 trang 121 SGK Vật lí 12

Bài 25. Ứng dụng của phóng xạ   Đã kiểm

Đề bài

Một nhà máy điện hạt nhân sử dụng nguyên liệu hạt nhân là 235U^{235}\mathrm{U}. Biết rằng mỗi phân hạch sẽ toả năng lượng 200 MeV. Hiệu suất phát điện của nhà máy là 36%. Công suất phát điện của nhà máy là 1 400 MW.

a) Hãy tính khối lượng của nguyên liệu 235U^{235}\mathrm{U} nhà máy tiêu thụ trong 1 năm.

b) Tính lượng than đá tiêu thụ để sản xuất ra năng lượng điện tương đương, biết rằng năng suất toả nhiệt của than đá là 30 MJ/kg.

Lời giải

## Tóm tắt dữ kiện

- Năng lượng mỗi phân hạch: ε=200 MeV=200×106×1,6×10−19=3,2×10−11 J\varepsilon = 200\ \text{MeV} = 200\times10^{6}\times1{,}6\times10^{-19} = 3{,}2\times10^{-11}\ \text{J}
- Hiệu suất phát điện: H=36%=0,36H = 36\% = 0{,}36
- Công suất điện: P=1 400 MW=1,4×109 WP = 1\,400\ \text{MW} = 1{,}4\times10^{9}\ \text{W}
- Thời gian: t=1t = 1 năm =365×24×3600=3,1536×107 s= 365\times24\times3600 = 3{,}1536\times10^{7}\ \text{s}
- Năng suất toả nhiệt của than: q=30 MJ/kg=3×107 J/kgq = 30\ \text{MJ/kg} = 3\times10^{7}\ \text{J/kg}

## a) Khối lượng 235U^{235}\mathrm{U} tiêu thụ trong 1 năm

Điện năng nhà máy phát ra trong 1 năm:
Wđiện=P t=1,4×109×3,1536×107=4,415×1016 J.W_{\text{điện}} = P\,t = 1{,}4\times10^{9}\times3{,}1536\times10^{7} = 4{,}415\times10^{16}\ \text{J}.

Vì hiệu suất phát điện là 36%36\%, năng lượng toàn phần do phân hạch toả ra phải lớn hơn điện năng:
Whn=WđiệnH=4,415×10160,36=1,226×1017 J.W_{\text{hn}} = \frac{W_{\text{điện}}}{H} = \frac{4{,}415\times10^{16}}{0{,}36} = 1{,}226\times10^{17}\ \text{J}.

Số phân hạch cần thực hiện (mỗi phân hạch tiêu thụ 1 hạt nhân 235U^{235}\mathrm{U}):
N=Whnε=1,226×10173,2×10−11≈3,83×1027 hạt.N = \frac{W_{\text{hn}}}{\varepsilon} = \frac{1{,}226\times10^{17}}{3{,}2\times10^{-11}} \approx 3{,}83\times10^{27}\ \text{hạt}.

Khối lượng 235U^{235}\mathrm{U} tiêu thụ (số khối A=235A = 235, NA=6,022×1023 mol−1N_A = 6{,}022\times10^{23}\ \text{mol}^{-1}):
mU=NNA A=3,83×10276,022×1023×235≈1,495×106 g=1 495 kg≈1,5 tấn.m_U = \frac{N}{N_A}\,A = \frac{3{,}83\times10^{27}}{6{,}022\times10^{23}}\times235 \approx 1{,}495\times10^{6}\ \text{g} = 1\,495\ \text{kg} \approx 1{,}5\ \text{tấn}.

##

b) Lượng than đá để sản xuất điện năng tương đương

Để sản xuất ra cùng một lượng điện năng WđiệnW_{\text{điện}}, nhà máy nhiệt điện than cũng phải hoạt động với cùng hiệu suất H=36%H = 36\% (đề chỉ cho một hiệu suất, lấy chung cho cả hai nhà máy để so sánh công bằng). Vậy nhiệt lượng than cần toả ra đúng bằng năng lượng toàn phần đã tính ở câu a:
Qthan=WđiệnH=Whn=1,226×1017 J.Q_{\text{than}} = \frac{W_{\text{điện}}}{H} = W_{\text{hn}} = 1{,}226\times10^{17}\ \text{J}.

Khối lượng than đá cần đốt:
mthan=Qthanq=1,226×10173×107≈4,09×109 kg≈4,09×106 tấn.m_{\text{than}} = \frac{Q_{\text{than}}}{q} = \frac{1{,}226\times10^{17}}{3\times10^{7}} \approx 4{,}09\times10^{9}\ \text{kg} \approx 4{,}09\times10^{6}\ \text{tấn}.

Nhận xét: Nhà máy điện hạt nhân chỉ cần khoảng 1,51{,}5 tấn 235U^{235}\mathrm{U}, trong khi nhà máy nhiệt điện than phải dùng tới hơn 44 triệu tấn than để sản xuất cùng lượng điện với cùng hiệu suất — cho thấy ưu thế vượt trội về mật độ năng lượng của nhiên liệu hạt nhân.

Đáp số

a) mU≈1 495 kg≈1,5 tấnm_U \approx 1\,495\ \text{kg} \approx 1{,}5\ \text{tấn}b) mthan≈4,09×109 kg≈4,09×106 tấnm_{\text{than}} \approx 4{,}09\times10^{9}\ \text{kg} \approx 4{,}09\times10^{6}\ \text{tấn}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.