Biết những điều tốt đẹp, nhận chân giá trị đích thực những gì thuộc về văn hóa cổ truyền, những cái hay, cái lạ của ông cha từ thời mở nước và giữ nước đặng gìn giữ những vốn quý hay, lạ, hợp lẽ đời, để đối nhân xử thế đầy nhân hậu, yêu thương và đồng cảm giữa người với người trên quê hương Việt Nam.
Với tác phẩm Nếp cũ - Con người Việt Nam, tác giả Toan Ánh đặt con người Việt Nam thông qua các mối tương quan gia đình, tín ngưỡng, giao tế xã hội cùng tập quán để mà tìm hiểu nhưng không quên khảo xét những sự thay đổi theo thời gian của những phong tục. Trên nền các mối tương quan đó, con người Việt Nam hiện lên với những bản sắc riêng biệt mang đậm hồn cốt riêng tư của dân tộc, bản sắc đó làm cho người Việt Nam trở nên đặc biệt, độc đáo trong cộng đồng quốc tế.
Trong buồi xã-hội đương trải một « cơn sốt vỡ da », con người
Việt-Nam cựa-quậy vươn lên đề tham-dự vào cuộc hòa-ca ồ ạt của thế-
giới, cuõn sách khdáo-cứu này ra đời, như có uš thách-thức trước cao-
trào « sóng mới » của đời nguyên-tử.
Chúng tôi không nghĩ thế.
Chúng tôi cho rằng người ta sinh ra không phải chỉ là một q con vật
người » sổng ở đâu cũng chỉ có những khát-vọng như nhau, muốn hành
động gì đều cứ tự nơi mình, đọc ngang nào biết trên đầu có ai, Trái
lại, nếu chúng ta không còn ở trong thời-kỳ xuất mẫu hoài, tiện thị
bữu quân thân (lọt lòng rø là đã có öồn-phận đối với cha mẹ vua chúa)
thời-kỳ mà chúng ta sống đây có khác xưa rồi thột : vua chúa không
còn nữa, uà bồn phận đối với cha mẹ cũng đã dần dần lỏng-lổo, nhưng
to đâu đã thoát-ly hồn được ảnh-hưởng của hoàn-cảnh, của sự chung
sống trong một xã-hội uẫn còn lấy nông-nghiệp làm căn-nguyên, lấy gia-
đình làm nền tảng.
Từ lúc tập-tổnh biết đi, bập-ðẹ biết nói, đến khi biết nghe chuyện
cồ-tích bên bếp lửa ấẩm-cúng, biết suy-tư học-hỏi thày bạn nơi học-
đường, biết ngắm-nga những bần thơ phú có dư-âm đội vào tôm-khám,
biết tưởng-nhớ đến những người thân đã khuốt, biết não lòng trước
cảnh đơau thương của đất nước, biết phẩn-nộ trước nỗi bất-công giày.vò
bao nhiêu thố-hệ và trong những lúc nhàn hạ, biết thưởng-thức hương
bị mộc- mạc của quê-hương v.v . bấy nhiêu cói biết đã tạo-thành một con
người riêng-biệt, quy-tụ uào cá-tính một dân-tộc riêng-biệt, không giống
hồn dân-tộc nào khác. Những cái biết ấy không thề chỉ nghe phong-
thanh mà Hnh-hội được, phải đã từng sống qua mới nhận-thức được
trọn-vẹn mà thôi.
Aếu con người Việt-Nam ngày nay là kết-tính của con người Việt-
Nam ngày qua (hoặc ít hoặc nhiều, chối-cãi sao được) fÁì muốn tìm
hiều những gì còn chỉ-phối đời sống hiện-tại của chúng ta, trong khi ta
đương co chân chạy theo đà tiến-triền vũ-bão của uăa-minh cơ khi,
thiết-tưởng có ngành lại nhẹo một đuôi mðt uvào cuộc sống hôm qua,
chưa át đã là hoàn-toàn . vong-bản !
Vì thể, chúng tôi coi cuốn sách của bạn Toan-Ánh là một công-
trình cần phỏi có, đề ghí lại những cái gì đã mốt cùng những cái gì
sắp mất, cho ta có thề nhận-chôn bà vớt-vát lại một vài giá-trị cũ,
những giá-trị tuy không đứng vững nữa trên hiện-tại, nhưng cũng giúp
ta hiều dược đôi phần gốc rễ của cái hiện-tại ốy, ngõ hầu chỉ cho ta
hướng đi dề xđy-dựng một tương lai phù-hợp với bản- chốt của
dân-tộc :
Trăm năm tính cuộc vuông tròn
Phải dò cho đến ngọn nguồn ngách sông.
vn. 142
Trên đây là phần đầu tài liệu — bấm Đọc sách để xem đầy đủ.